فصلنامه مطالعات ایلام شناسی

چکیده   چکیده خلیج فارس در بخش جنوبی فلات ایران در موقعیت جنوب غربی قاره آسیا واقع شده است. خلیج فارس از پیشروی آب دریای عمان واقیانوس هند در خشکی های این منطقه شکل گرفته است. اسناد تاریخی نشان می‌دهدکه از دوران باستان تاکنون، دریای پارس وجود داشته و از قدیمی‌ترین دریاهایی است که مورد استفاده قرار گرفته است. بسیاری از تمدن‌های بزرگ چون تمدن ایلام باستان و تمدن‌های بین النهرین در کنار این دریا شکل گرفته‌اند. تمدن ایلام نماد 50 قرن مدنیت ایران زمین و بزرگترین تمدن جنوب غرب آسیا در عهد باستان به شمار می رود. خلیج فارس به عنوان یکی از مناطق بسیار مهم خاور نزدیک از جهات مختلف دارای اهمیت می باشد. داشتن منابع وذخائرانرژی(نفت وگاز)اهمیت خلیج فارس را از منظر اقتصادی دوچندان نموده است. دراین مقاله تلاش شده یافته های حاصل از مطالعات انجام شده در رابطه با پیشینه تاریخی خلیج فارس ارائه شود.      

چکیده چکیده: ریشه‌شناسی یا اِتیمولوژی (etymology)، علم مطالعۀتاریخی واژه‌ها و بررسی تحوّل شکل واژه‌هاست. پرسش هایی مانند این که،این واژگان، چه موقع وارد زبان شده‌،از چه منبعی ورودپیداکرده اند و این که در طول زمان چه تغییری در ساختار و معنای آن‌ها ایجاد شده‌ است، در این حیطه بررسی می‌شوند. در زبان فارسی به این مقوله ،واژه پژوهی، علم اشتقاق یا واژه‌شناسی نیز می‌گویند و با توجه به این معنی، واژه‌هایی در آثار حماسه­های ملی ایرانی، وجود دارند که در گویش‌ها و زبان‌های بومی ایرانی نیز به‌کار می‌روند، زیرا همین واژگان در برخی از فرهنگ‌های زبان فارسی به درستی معنا نشده‌اند ؛ بنابراین گویش‌ها و زبان‌های محلی می‌توانند راهگشا و تبیین برخی از پیچیدگی‌های واژگانی متون فارسی به ویژه آثار حماسی باشند. این پژوهش به شیوۀتوصیفی– تحلیلی و روش کتابخانه‌ای انجام گرفته است که برای درک معنی واژگان مبهم، مبتنی بر گویش‌های محلی است که در آن، واژگانی از گویش‌های گوناگون با یکدیگر مقایسه و تطبیق داده شده‌اند تا معنی بایستۀآن واژه دریافت شود؛ دراین مقاله واژگانی همچون: اژگهل، بیان، بلنگ، لو و مکیس ،که در اشعار آثار حماسی به ویژه شاهنامه به کار رفته اند، با معنی واژه‌های بومی،راستی آزمایی گردیده است.  

چکیده چکیده فرهنگ و تمدن جوامع بشری به حدی به هم پیوسته است که گاهی جداسازی آنها از هم، همان‌گونه که جمع اضداد محال است،آن نیز محال می‌نماید. برخی از اندیشمندان معتقدند که تمدن از مدنیت ساطع است، چون مفهوم و معنی مدنیت ناشی از شهرنشنی است در نتیجه مرز بین فرهنگ و تمدن را، آغاز شهرنشینی تعیین می‌کند که این،  یک برداشت کاملا متفاوت و نا مفهوم ار نا حیه عامه، یعنی مردمی که خود خالق مفهوم لغاتند، می باشد. در حالی که صاحب این قلم به این برداشت احترام می‌گذارد در عین حال، خود معتقد است یک انسان بدون توجه به سکونت در شهر نیز می‌تواند از فرهنگ و تمدن والایی برخوردار باشد. زیرا دستیابی بشر به بهره‌وری مؤثرتر از امکانات موجود ، او را متمدن ساخته است نه‌فقط استقرار او در روستا یا شهر. به همین جهت می توان معتقد بود عواملی چون شهرنشینی، ابداع یا اختراع خط و امثال آن از عوامل تکمیل‌کننده تمدن هستند نه رکن بی‌چون و چرای آن.منشاء تمدن را باید در فرهنگ های منتهی به آن جست وجو کرد.فرهنگ استفادة بهینه از آتش، استفاده از آب و خاک، فرهنگ استفاده از باد و دریا و جنگل و امثال آن نیز می‌تواند از آن جمله خوانده شود. در این مقاله تلاش شده با بهره گیری از یافته های علمی واسناد باستان شناسی ،این مسئله مورد مطالعه وبررسی بیشتر قرارگیرد.

چکیده چکیده استان ایلام در غرب زاگرس مرکزی واقع شده و با استان های لرستان وکرمانشاه همجوار می باشد. تا سالیان اخیر مهمترین شیوه زندگی مردمان این استان مانند دیگر مناطق همجوار، مبتنی بر دامپروری و کوچ نشینی بوده است. این موضوع سبب شکل گیری فرهنگ ها و آیین های ویژه ای در این مناطق شده است. یکی از رفتارهای فرهنگی که در این مقاله به آن پرداخته شده ، شکل و شیوه تدفین در بین ایلات این منطقه است که ریشه در گذشته های تاریخ این مردمان دارد و با آیین های ویژه ای انجام می گیرد. این آیین ها، بر اساس آثارومتون باقی مانده، گذشته ای طولانی دارند و رگه هایی از آئین های ایران پیش از اسلام در آنها هنوز وجود دارد. از طرف دیگر شکل و شیوۀ معماری که برای ساخت قبور استفاده می شود با قبور عصر مفرغ، آهن و دوران تاریخی مشابهت های فراوانی دارد که می توان گفت تا سالیان اخیر این سنت ها همچنان تداوم دارند.  

چکیده چکیده سرزمین ایران با داشتن تمدن و فرهنگی غنی، از موسیقی متنوع و ویژه ای بهره مند است که با آیین، فرهنگ، عقاید و باورهای مردم این سرزمین گره خورده است. این تنوع موجب پدید آمدن گونه­های مختلف و متفاوتی از موسیقی­های بومی - محلی شده که مدلاسیون آن ریشه در زبان، گویش و فرهنگ اقوام این سرزمین دارد. با توجه به اینکه موسیقی از مهم­ترین و اصلی­ترین عناصر در ساخت وپرداخت برنامه های رسانۀ ملی­(بخش برنامه­های سنتی و آئینی اقوام ایرانی ) به شمار می آید. ازاین رو، دقت در انتخاب موسیقی مناسب برای گروه‌های پیام گیر و تناسب سنخیت موسیقی با وجه نظر­مخاطبان و رعایت ارزش­های مورد نظر از ضروری ترین عناصر در فرآیند برنامه‌سازی در رسانۀ ملی است. موسیقی مقامی چه‌مه‌ر^[1] یکی از موسیقی­های سنتی و مقامی است که در آئین­های سوگ وعزا در بخش غربی زاگرس برگزار می­شود. استفاده صحیح و کاربردی از موسیقی در فرایند برنامه سازی، مجموعه­ای از تخصص­ها، هنر، تکنیک وعوامل برنامه ساز را می‌طلبد که در نهایت منجر به جذب مخاطب و انتقال صحیح مفهوم و پیام مورد نظر به وی می گردد. دراین مقاله تلاش شده ضمن بررسی ومطالعه متون واسناد تاریخی در عرصه سوگ سروده موسیقی مقامی چمر، به نقش وکارکرد های اجتماعی آن پرداخته شود.     ^[1] -chamar

چکیده چکیده منطقه میمه در موقعیت جغرافیایی ناحیه کوهستانی شمال شهرستان دهلران، در دامنه­های جنوبی رشته کوه کبیرکوه و در حاشیه رودخانه میمه وسرچشمه این رود واقع شده است. اتکا به کوهستان، منابع آب، اقلیم مطلوب وپوشش جنگلی ومرتعی از ویژگی­های مناسب برای زندگی­وتشکیل اجتماعات در این منطقه جغرافیایی قلمداد می‌گردد. این شرایط موجب شده تا منطقه جاذب جمعیت ومکان استقرار انسان در دوران مختلف باشد. براساس بررسی­ها ومطالعات باستان شناسی، آثار ارزشمندی از محوطه­ها وابنیه باستانی متعلق به دوران مختلف به ویژه دوران تاریخی در این ناحیه جغرافیایی برجای مانده است. محوطه های پیش از تاریخ پرچینه وهکلان ،معبد آناهیتای میمه، محوطه­ها و قلاع تاریخی از جمله این آثار می باشند. قلعه دوآب گوراب یکی از آثار شاخص این منطقه است که به لحاظ ویژگی­ها والگوهای معماری آن مورد مطالعه وبررسی قرارگرفته است.