فصلنامه مطالعات ایلام شناسی

چکیده چکیده
براساس اسناد تاریخی و یافته­های باستان­شناسی آثار وابنیه ومحوطه­های متعددی در منطقه زاگرس(­غرب فلات ایران) از دوران مختلف زندگی انسان برجای مانده که استقرار و زندگی را از دوران غارنشینی تا دوران بعدی تأیید می­نماید. بخشی از مهمترین سکونتگاه­ها، شهرها ومراکز جمعیتی در مسیر ارتباطی کاروان­ها یا معابر، جاده­ها و ایل راه­های باستانی تا­کنون معرفی شده­اند؛­ اما، در­مواردی برخی شهر­ها ومراکز جمعیتی و مکان اینگونه شهرها تا کنون شناخته نشده­اند. در این نوشتار تلاش شده علاوه برمعرفی مختصر برخی شهر­ها از دوران تاریخی منطقه، درمورد سرزمین دیوالا وشهر­الرز(ردین) و... مطالعاتی صورت پذیرد. در راستای دستیابی به این هدف مهم تلاش شده­، جغرافیای زاگرس غربی ومنابع حیاتی آن، جغرافیای تاریخی منطقه، راه­ها ومعابر­تاریخی زاگرس نشینان ومحوطه­های شاخص باستانی مرتبط با موضوع، مطالعه وبررسی شود.

چکیده چکیده: در سال­های 1381و 1382 سه عدد پیکان آهنی در شرق دشت میانکوهی آسمان آباد به صورت اتفاقی توسط نگارنده یافت شدکه بررسی­ها نشان می­دهد متعلق به دورۀ اشکانی- ساسانی هستند. در این مقاله این سه داده از ابعادمختلف مورد بررسی قرار گرفته­اند. با توجه به اینکه در دوره­های مذکور ساختار کمان­ها دچار دگرگونی اساسی شده، بر کارآیی و عملکرد آنها تأثیر داشته است. به طوری­که این سلاح نقش عمده­ای در نبرد، بزم و شکار آن دوران ایفا نموده است. در این مقاله تاریخچه، ساختار کمان­های ایرانی­، اهمیت­، جایگاه و­گاهنگاری ونتایج این داده­ها مورد بررسی قرار گرفته است.

چکیده چکیده
تصاویر ارائه شده در برنامه گوگل ارث که دید مناسبی از سطح زمین و حتی روند تغییرات آن را در دسترس کاربران قرار می‌دهد، موجب شده است در سال­های اخیر باستان‌شناسان از این ابزار جدید در بررسی­های باستان‌شناسی توجه ویژه نشان دهند. به کمک این ابزار یک بررسی در دشت کوچک مهران به منظور شناسایی ساختارهای سنگی طرح‌ریزی و مورد اجرا قرار گرفت. پیش از این در دشت دهلران نمونه‌های فراوانی از این نوع ساختارهای سنگی شناسایی و­حتی یک نمونه از­این ساختارهای سنگی نیز مورد کاوش باستان ‌شناسی قرار گرفته است. نوشتار حاضر به شناسایی این ساختارها در دشت مهران از طریق تصاویر ماهواره‌ای گوگل ارث، طرح چند پرسش و بحث مقدماتی در رابطه با کاربری آن­ها خواهد داشت.

چکیده چکیده
بررسی­های تاریخی نشان می­دهد تلاش برای ارتباط با همنوعان در جوامع بشری از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. چرا که، با ارتباط شفاهی ، نیاز های اولیه خودرا تا حدودی برآورده می­ساخت؛اما،این شرایط برای ماندگاری ارتباط وبسیاری نیازمندی­های روزمرۀزندگی اجتماعی کافی نبود. بنابراین، تفکر وتدبر برای کشف وشناخت روش ها والگوهای ارتباطی همچنان استمرار داشته است. انسان برای مکتوب ساختن مکنونات درونی ورفع نیازهای ارتباطی خود توانسته است از نمادها­،خطوط وتصاویر استفاده نماید. ترسیم های اولیه، تا کشیدن تصاویر مختلف بر روی سنگ­ها وصخره­ها بخشی از این تلاش­ها در مکان های مختلف بوده است. خط نخستین، دارای تصاویر و علایم و نشانه­های بی شماری بوده که برای بیان مفاهیم مختلف ومتنوع بکار رفته است. تصاویر،نشانه­ها،علائم اعداد وخطوط مورد استفاده بر روی ابزار­های گلین وسفالین یا فلزات و نیز مهرها ومهره­ها در دوران مختلف بخشی از تلاش­های انسان برای بیان وانعکاس رویداد ها و رخداد­ها بوده است. خط وکتابت زبان هنری مشترک، برای تمامی انسان­ها­ست که از عهد با­ستان تا کنون مراحل مختلفی را طی­کرده است. خوشنویسی ازشاخص‌ترین هنر­های رایج در جوامع مختلف بوده که در پهنۀسرزمین‌های اسلامی از ویژگی های خاصی برخوردار بوده است. چرا که، در اساس وآغاز شکل گیری، آن‌را هنر تجسم کلام وحی ‌دانسته‌اند. با توجه به اینکه خط وکتابت نقش کلیدی در ارایۀ فکر و اندیشه انسان ها داشته وعامل پدیدار شدن هنری ارزشمند با زیبایی­ها وظرافت­ها بوده است؛ لذا، در این نوشتار ابعاد مختلف این موضوع مورد بررسی قرار گرفته است.

چکیده چکیده
بررسی آثار بر جای مانده ازسازه­های معماری سنگی درایران نشان می­دهد هنرمندان ومعماران ایرانی با تفکر و تدبر خود توانسته اند هنرخود را در عرصه معماری سنگی به نمایش بگذارند. در میان اجزائ تشکیل دهنده معماری سنگی، ستون از ظرافت و ویژگی خاصی برخوردار بوده از این رو، در مطالعات باستان شناسی دارای اهمیت زیادی است. در معماری کاخ‌ها­، عمارت ها وتالار های ایجاد شده در شهرومکان های باستانی چون:تخت­جمشید، پاسارگاد­، شوش و...ازستون استفاده شده که بررسی الگوها­، تکنیک­ها و شیوه­های بکار رفته این عنصر، درمعماری سنگی مورد توجه باستان شناسان و هنرمندان معمار و پژوهشگران این عرصه بوده است. ازاین رو، دراین نوشتار تلاش شده این عنصر مهم از ابعاد مختلف مورد مطالعه وبررسی قرار گیرد.

چکیده چکیده
مقرنس کاری ،یکی از عناصر تزیینی معماری است که در زیبا ساختن بناها به ویژه مساجد و مقبره ها با اهمیت می­باشد. مقرنس­ها در بناها به شکل طبقاتی که روی هم ساخته شده برای آرایش دادن ساختمان­ها یا برای آنکه به تدریج از یک شکل هندسی به شکل هندسی دیگری تبدیل شود، به­کار می­روند. این مقرنس­ها را می­توان ازجمله وسایل مؤثر ساختن گنبد­ها دانست. هنرمندان معمار با بهره گیری ازابتکار وخلاقیت خود در سطوح داخلی و خارجی بناها با استفاده از مصالح آجر­،گچ و ... شاهکار­های زیبایی در عرصۀ معماری تزیینی خلق کرده­اند. مقرنس­ها معمولاً در سطوح فرو رفته گوشه­های زیر سقف ایجاد می­شود؛اما محل قرار گیری این عنصر تزیینی می­تواند در بالای دیوارها،سقف­ها ،گوشه­ها، سردرها و­... باشد. به دلیل اهمیت تزیین درآثار معماری ایرانی­،تلاش شده در این نوشتار­، تاریخ تحولات هنر مقرنس کاری در ایران وآثار شاخص برجای مانده در مکان­های تاریخی مورد مطالعه وبررسی قرار گیرد.