فصلنامه مطالعات ایلام شناسی

چکیده

چکیده فلات ایران به دلیل شرایط جغرافیایی و موقعیت استراتژیک خود، همواره به عنوان سکونتگاه انسان‌ها و مهد تمدن و فرهنگ بشریت شناخته شده است. تحقیقات باستان‌شناسی تاکنون بسیاری از محل‌های باستانی و آثار و شواهد مربوط به زندگی ساکنان زاگرس و البرز را در مراحل غارنشینی، کوه‌نشینی و نیز سکونتگاه‌های اولیه در دشت‌ها و دره‌های کوهستانی و حواشی رودخانه‌ها نمایانده است. در پهنه‌ی فلات ایران عارضه‌های طبیعی بسیار مهمی به چشم می‌خورد که از نظر مکان‌های زندگی و استقرارهای بشری مورد توجه پژوهشگران عرصه‌ی تاریخ و تمدن قرار گرفته‌اند. هلال سبز و ناهمواری های زاگرس در این محدوده جغرافیایی شرایط مطلوبی را برای استقرار اقوام مختلف فراهم ساخته است. مهمترین تمدن های پیش از تاریخ ایران در این منطقه شکل گرفته اند. از جهتی مهاجرت اقوام سرزمین های پیرامونی نیز با مهاجرت به فلات ایران در تحولات تاریخی تمدن های باستانی فلات ایران و استقرار در این سرزمین نقش داشته اند. در این مقاله تلاش شده تا اقوام وتمدن های ایرانی پیش از دوران تاریخی مورد مطالعه قرارگیرد و بر اساس مستندات تاریخی ویافته های باستان شناسی معرفی شوند.

چکیده گویش‌ها و زبان‌های بومی در گسترۀ ایران بزرگ، چشمه­هایی هستند که به حرکت و پویایی این رودخانة بزرگ و شطّ پهناور زبان فارسی کمک کرده­اند و هویّت زبانی این گویش­ها، از دیدگاه زبان‌شناسی، یک واقعیّت تاریخی را بیان می­کند و می­توان گفت که یک‌زبان، محصول و زادة زبان دیگری است و تمام زبان‌هایی که بدین روش، مولود زبان واحدی باشند، خویشاوند خوانده می­شوند. گویش‌ها و زبان­هایی که در گسترة ایران‌زمین که هم‌اکنون گویشورانی، بدان­ها سخن می‌گویند، زاییدة خویشاوندی خود با زبان فارسی کهن هستند و در روند تاریخی آن، فرزندان زار و نحیفی از این گویش­ها باقی‌مانده و نیاز است که به بهانه­های گوناگونی چون تطبیق و مقایسه با واژگان شاهنامه و دیگر آثار حماسی و دیگر متون کهن فارسی و اتیمولوژی و فیلولوژی آنها بازشناخته شوند تا پیوند اصلی این گویش­ها و زبان­های وابسته به درخت تنومند زبان فارسی آشکار شود. در این راستا به نظر می رسد که  دانش گویش­شناسی با گسترۀ وسیع خود می­تواند زوایای مهم واساسی زبان وادبیات فارسی را بشناساند و معرف آن باشد؛ بنابراین، در این نوشتار، تلاش شده است که نیم­نگاهی به این مهم، انداخته شود و این مقوله مورد مطالعه و بررسی گذرایی قرارگیرد.

چکیده در دنیای امروز، که تحولات سیاسی و اجتماعی به سرعت در حال تغییر است، بازتعریف اصول بنیادین حکومت و تعاملات اجتماعی اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. یکی از این اصول کلیدی، مفهوم مردم‌سالاری دینی است که به‌عنوان الگویی جامع و متعادل برای اداره امور جامعه مطرح می‌شود. در این نوشتار، تلاش شده تا مبانی کلامی و فلسفی مردم‌سالاری دینی را از دیدگاه امام علی (ع) در نهج‌البلاغه بررسی شود و در راستای آشنایی بیشتر جامعه با اصول عدالت‌محوری، مشروعیت و حقوق مردم، گامی مؤثر برداشته شود . بررسی ومطالعه اسناد تاریخی نشان می دهد ایرانیان در دوران تاریخی در امر حکومتداری و اداره کشور به نقش دین بسیار اهمیت داده اند. از این رو، در این نوشتار به تحولات تاریخی ایران (پیش از اسلام) و نقش دین در اداره کشور و نظام مردم سالاری دینی به‌عنوان یک الگوی متعالی در حکمرانی و رهبری وعدالت محوری اهتمام داشته اند.  

چکیده فلات ایران ، از دیرباز سکونتگاه ا نسان ها و مهد تمدن و فرهنگ بوده است. معماری ایرانی به عنوان نماد هویت ملی، مجموعه‌ای از ارزش‌های عمیق و غنی فرهنگی و هنری را درگستره سرزمینی خود حفظ نموده است. امروزه می توان آثار هنرمندان معمار را در بخش های مختلف سازه های معماری بر جای مانده از گذشته ملاحظه نمود. انواع تزیینات در نمای داخلی و بیرونی آثار متعدد ومتنوع معماری ، فضای دلپذیر و زیبا  را طراحی وترسیم نموده که همیشه مورد توجه بوده است.در این نوشتارتلاش شده تا در زمینه‌ بناهای آجری ونقوش تزیینی این نوع سازه ها در معماری آثار تاریخی ایران بر اساس مستندات تاریخی اطلاعاتی ارائه شود. تزیین در آثار معماری و فرایند شکل گیری معماری تزیینی از مقوله های با اهمیت تاریخ معماری در ایران بوده است. تکنیک های زیبا سازی فضا وانواع تزیینات  به عنوان هنر ارزشمند هنرمندان معمار،از بخش های تخصصی این نوشتار قلمداد می گردد.

چکیده بررسی های با ستان شناسی نشان می دهد آثار متعددی در دره ها ، پشته ها و دامنه کوهستان کبیرکوه از گذشته‌  برجای مانده است.از جمله می توان به دامنه های بخش شمالی کبیرکوه در محدوده پشته ارشت در شهرستان بدره اشاره نمود. این منطقه در سال 1381 مورد بررسی وشناسایی باستان شناسی قرار گرفته است. در جریان این طرح پژوهشی آثاری شناسایی،کشف و مستند سازی شده است. تپه بان پرور و محوطه پشته ارشت از جمله مکان های باستانی مورد مطالعه هستند که به لحاظ اهمیت در این مقاله مورد بررسی و بازنگری مطالعاتی قرار گرفته اند. یافته های باستان شناسی نشان می دهد این آثار از استقرار های دوران تاریخی زاگرس می باشند که به دلیل دارا بودن منابع آب و اتکا به کوهستان در این مکان به زندگی دامداری مشغول بوده اند. از جهتی بررسی شواهد وشناسه های باستان شناسی اطلاعات بیشتری اززندگی ساکنان این منطقه ارائه داده است که در این مقاله مورد مطالعه قرار گرفته است.

چکیده اتفاقات،حوادث و رویداد های های مختلفی در دوران مختلف تاریخ بویژه در قرون متاخر در سرزمین ایران بوقوع پیوسته است. بررسی مجموعه این رخداد ها ومطالعه وبررسی اسناد مرتبط با این وقایع ، تجربه ارزشمندی در عرصه تاریخ معاصر قلمداد می شود. تضاد و توافق سیاست روس و انگلیس در انعقاد قراردادها بویژه در سالهای  1907 و 1914 علاوه بر بین تجربه های تاریخی و سیاسی، ازکشمکش‌های بی‌وقفه بریتانیا و‌ روسیه تزاری علیه ایران و تسلط برمنابع واز بین بردن استقلال و هویت تاریخی ایران پرده برمی دارد. بررسی ومطالعه اسناد تاریخی می تواند اطلاعات ارزشمندی از گذشته تاریخی ایران ارائه دهد.تحولات سال های اخیر و هزاران توطئه قدرتمندان زر وزور در ایران وکشور های اسلامی در غرب آسیا گویای تکرار رویداد های تلخ تاریخ است. از این رو، تلاش شده تا در این مقاله بخشی از رویداد های  تاریخ معاصر ایران در عصر قاجار مورد بررسی وتحلیل قرار گیرد  تا به عنوان تجربه تاریخی مورد توجه مردمان با فرهنگ وتمدن ایران اسلامی قرار گیرد.