رویکرد عدالت محوری در ایلام باستان

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه ایلام

2 استادیار گروه تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت

چکیده
ایلام باستان یکی از مهم‌ترین اقوام ساکن فلات ایران قبل از ورود آریایی‌ها بودند که با داشتن خط، زبان واحد، قلمرو سیاسی گسترده، ایالت‌های مختلف و حکومت مرکزی یک امپراتوری چند هزارساله را تشکیل دادند. ایلام باستان از ظهور تا فروپاشی توسط آشوریان، در کنار همسایگانی مانند اکد، سومر و بابل حاکمیت داشت که تمدن­های عالی و پیشرفته ای داشته اند. این تمدن ها، در عرصه ی تبادل فرهنگی واقتصادی، دستاوردهای تمدنی خود را به ایلام عرضه داشته اند. ایلام و همسایگان غربی اش، در تماس بسیار نزدیک و همیشگی بوده‌اند.گاهی این تماس­ها دوستانه و گاه همراه با جنگ‌های طولانی بوده است. عدالت و عدالت محوری نیز که خاص جوامع متمدن و پیشرفته است، در باورهای ایلامیان از جایگاه رفیعی برخوردار بود، به‌طوری‌که آنان خدای قانون (اینشوشیناک) و خدای اجرای قانون (ناهونته) داشتند که کارکرد دینی آن‌ها، اجرای عدالت بود. علاوه بر این، در باورهای ایلامیان، عدالت گرایی به‌گونه‌ای بود که آن‌ها ایزدان مذکر و الهه ماده نیز داشتند. این مورد در سطح زندگی و دنیایی آن نیز آشکار بود، به‌طوری‌که مردان و زنان از حقوق تساوی برخوردار بودند. از جهتی دیگر در دوره حکومت  شاه ایلامی هِلو( ( heluیادمان عدالت در یکی از میادین شهر شوش ایجاد شده است. وی همزمان با مانیش توسوشاه اکد و برادرش ریموش بوده است. این مقاله با استناد به منابع و مآخذ و با روش توصیفی تحلیلی درصدد یافتن پاسخ به این سؤال است که عدالت در باورهای ایلامیان باستان از چه جایگاه و منزلتی برخوردار بوده است.؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که ایلامیان در برابری زن و مرد، عقاید خدایان مذکر و ماده، را رعایت کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها