گاهنگاری دوره ی ایلامی در ادامه ی هزاره ی اول پیش از میلاد، بنابر چگونگی مدارک مورد مطالعه، باستان شناختی و یا متون بجا مانده، در دو یا سه دوره ی مجزا طبقه بندی می شوند. در این مقاله با در نظر گرفتن مدارک باستانشاختی به دو دوره ی ایلامی نو I (725-1000 ق.م) و ایلامی نو II  (520- 725 ق.م)تقسیم شده که به طور تقریبی با دوره های ی آهن II , III 800-1100 ق.م . 500-800- ق.م ) در غرب ایران همپوشانی می شود Alevaresa- Monet al, 2011; 520 BC)). با استناد به کتیبه ی بیستون، آخرین سه شورش به وقوع پیوسته در ایلام را که منجر به به چالش کشیده شدن فرمانروایی داریوش اول بوده است را در سالهای 520-528 ق.م خاطر نشان می سازد )
نخستین بخش هزاره ی اول پیش میلاد که با فرضیه ی متروکه شدن انشان پایتخت شرقی ایلامیان (تل ملیان) و نیز ورود اقوام تازه وارد ایرانی زبان  هم زمان شده در هیچیک از مدارک باستانشناختی و یا متون به جا مانده به درستی معرفی نشده است. در ادبیات پژوهش های باستانشناختی به همین  مقدار نیز بر ویرانی پایتخت غربی ایلام یعنی شوش در 647 ق.م تأکید شده است. این زمان مقارن با در هم شکسته شدن قدرت سیاسی ایلامیان و از میان رفتن آن از صحنه ی تاریخ است.
به استثناء کاوشهای انجام شده در مقبره ی ارجان در سال 1982 میلادی و تدفینهای رامهرمز در سال 2007 میلادی هیچ مدرک باستانشناختی دیگری بعد از انقلاب اسلامی ایران به مدارک و اسناد مطالعاتی دوران ایلامی نو اضافه نشده است. این کاستی اما فرصت مناسبی را در اختیار باستانشناسان قرار داده تا بتوانند مدارک بدست آمده ی پیشین را چاپ و منتشر نمایند.   
دنبال کردن مدارک متنی، هنری و باستان شناسی این امکان را به ما می دهد که خط سیر وسیعی را که از شمال غربی به جنوب شرقی (شکل 1-23) که دشت شوشان را احاطه کرده و همچنین سرزمین مرتفع ایذه (مال امیر) با دشت رامهرمز، دشت بهبهان، وادی ممسنی و دشت مرودشت به دست آوریم (برای دشت دهلران نگاه کنید به رایت و نیلی 2010   )