ارشد با ستان شناسی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، باستان شناس آزاد.
چکیده
در آسیای جنوب غربی ،پنج هزار سال( از هزاره هشتم تا سوم پیش از میلاد ) طول کشید تا انسانهای کوچ رو و شکارگر، محلهای استقرار خود را به صورت شهرهای کوچکی درآورند. این در حالی است که ، در آسیای میانه فعلا بیش از هفت هزار سال فرهنگ موثر و چیزی درحد پنج هزار سال تمدن نمیشناسیم و هنوزهم نمیدانیم که بهره گیری از پارهای علایم در پیش از تاریخ آسیای مرکزی به ویژه در نمازگاه تپه و حوزه ی فرهنگی ماوراءالنهر به عنوان نوعی خط و نوشته تحقق یافته ( یا اساسا این علایم پندارنگاری نبوده ) ویا بر حسب اتفاق روی پارهای از اشیاء از جمله تندیسها درج و یا حک شده است . در پارهای از نقاط از جمله در فرهنگ دره ی سند که به گفته ی میکائیل راف( در اطلس فرهنگی بین النهرین و خاور نزدیک باستان) قدیمیترین نمونه ی خط در این نقطه از جهان به نمایش گذاشته شده، فاصله ی زمانی آغاز شهرنشینی مردم آن خطه، تا آغاز اختراع خط در بین آنان مشخص نشده است . یافتههای دکتر یوسف مجید زاده در حوزه ی فرهنگی هلیل رود و دکتر سید منصور سید سجادی در حوزه ی فرهنگی شهر سوخته و علی حاکمی در شهداد و دیگر پژوهشگران در سایر محوطههای فرهنگی کرانه های شرقی ایران پهناور نیز، هنوز ما را به آن باور نرسانده تا به نظریه ی پرداخته شده پیرامون خاستگاه خط و آثار نگارش پای فشرده شود. اساسا پیرامون خاستگاه خط این مهمترین اختراع یا ابداع بشر ، تحقیق کافی به عمل نیامده است. با وجود اینکه نمیتوان تصور کرد مادها فاقد فرهنگ نوشتاری بودهاند، مع الوصف پیرامون آن نیز حرکت موثری انجام نشده است . هنوز به راستی معلوم نیست تمدن سومر درغرب ایران که از 3400 سال قبل از میلاد رخ نموده و در آن ( مراکز شهری عدیده ) تشکیلات اجتماعی متنوع و از همه مهمتر خط و تجارت شکل گرفته از تمدن و تاریخ ماوراءالنهرو خوارزم ونیز مناطق شرقی ایران پیشی داشته است یا اساسا تمدن و تاریخ مردم ایلام که به نظر دکتر عزت الله نگهبان ودیگر پژوهشگران این رشته درغرب، ایلام را مبتکر نخستین خط الفبایی تاریخ بشر شناختهاند ، گوی سبقت را از هر دو مراکز تمدن مذکور ربوده است.
